تبلیغات

نوار بهداشتی

امتیاز موضوع:
  • 0 رای - 0 میانگین
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
کج دار و مریض یا کج دار و مریز؟
#1
اصطلاح کج دار و مریز یا به صورتی که بیشتر مردم فهم می کنند و می نویسند «کج دار و مریض» از جمله اصطلاحاتی است که توسط مردم به اشتباه به کار می رود. مردم آن رابا مریضی مرتبط می دانند و البته درک درستی از آن ندارند. این اصطلاح در اصل کج دار و مریز است. به معنای اینکه ظرف را کج نگه دار و در عین حال مواظب باش که نریزد. بنابراین می بینید که نسبتی با مریضی ندارد.
شاعر در این خصوص می گوید:
رفتــم بـه سـر تـربت شمس تبـریـــز دیــدم دوهــــزار زنگیــــان خونــریـــز
هر یک به زبان حال با من می گفت جامی که به دست توست کج دار و مریز
[عکس: 5fWrp3.png]
پاسخ }
#2
این شعر هم از مولاناست
یا رب تو جمال ان مه مهرانگیز اراسته ای به سنبل و عنبر نیز
پس حکم چنان کنی که در وی منگر پس حکم چنان بود که کج دارو مریز (1782)
پاسخ }
#3
مطابق آن چه در لغت نامه ی دهخدا آمده است،«كج دار و مريز» دو فعل امر است و در مثل مي توان گفت:«جامى كه به دست توست كج دار و مريز.» تعبير آن چنين است كه چون ظرف آبى را به جانبى متمايل كنند آب از دهانه يا لوله ی آن بيرون ريزد, ولى مي توان آن را طورى با دقت و احتياط نگاه داشت كه در عين كجى فرو نريزد.«كجدار و مريز» به تنهايى يا به صورت فعل «كجدار و مريز كردن» غالباً براى توصیف وضعيت يا تدبير خاصى مانند لطف و قهر, مهربانى و سختگيرى,و به طور كلى مدارا و مماشات و گاهى هم به معانى عذر و بهانه آوردن, به تاخير انداختن, و مكر كردن ، به كار مى رود.با سه بيت شاهد به ترتيب از كمال خجندی (شاعر قرن هشتم قمرى),محسن تبريزى - متخلص به تاثير- و ابوالفيض فياضى(هر دو شاعران عهد صفوى):

كرد خون همه به گردن زلف

گفت كج دار طره را و مريز



نه از رحم است گر خونم نريزد چشم فتانش

كه كج دار و مريزى مى كند ،برگشته مژگانش



كجدار و مريز ساقى دهر

مى بين و مكن حواله بر غير



دو رباعى زير به ترتيب از محتشم كاشانى و سنايى غزنوى و رباعى سوم منسوب به خيام است:

در بزم حكيمان ز مى شور انگيز

نى پاى نشستن است، نى پاى گريز

از بهر من تنگ سراب اى ساقى

مينا به سر پياله كج دار و مريز



ای در سر زلف تو صبا عنبر بيز

وى نرگس شهلاى تو بس شورانگيز

هر قطره كه مى چكد ز خون دل من

در جام وفاى توست، كژدار و مريز



يا رب تو جمال آن مه مهرانگيز

آراسته اى به سنبل عنبر بيز

پس حكم همى كنى كه در وى منگر

اين حكم چنان بود كه كج دار و مريز
پاسخ }